België en Nederland. Twee landen, twee politieke culturen.

België en Nederland, dezelfde taal,  grotendeels gedeelde geschiedenis. Je vermoedt het niet meteen, dat twee democratische buurlanden die samen ooit een koninkrijk vormden, zo verschillen in politieke cultuur.

BewerkenWillem in koningsmantel balanced

Er ontstond vorige week grote politieke ophef toen de Nederlandse premier Rutte loog over het afschaffen van de dividendbelasting. De complete oppositie sprak een motie van wantrouwen uit jegens de regering. Het Kabinet kon slechts met één stem meerderheid overeind blijven.

De Tweede Kamer beschuldigde de premier van achterkamertjespolitiek. De regering ontkende dat er over de dividendbelasting tijdens coalitiebesprekingen was onderhandeld met grote ondernemingen. Dat zorgde voor veel ophef. Politiek kan alleen door het volk gelegitimeerd worden wanneer de premier openheid van zaken geeft, was het commentaar.

In België zou men over dit incident de schouders ophalen. Politiek wordt in België vaak net als premier Rutte deed, buiten de openbaarheid bedreven. Daar wordt gewerkt aan een politiek compromis en dat lukt volgens onze zuiderburen veel beter zonder pers en oppositie erbij. Regels zijn er bovendien om te veranderen en aan te passen, vinden ze.

Ministers dienen er niet in de eerste plaats het algemeen belang, maar vooral het partijbelang. Een publiek debat waarbij alle informatie voor iedereen openbaar is, wordt liever gemeden. Politici moeten zich houden aan een strenge partijdiscipline, die premier en vicepremiers bewaken.

Gecentraliseerde eenheidsstaat versus federale staat

Deze politieke manier van handelen in België is mogelijk, omdat het geen gecentraliseerde eenheidsstaat is als Nederland. De regio waar je als politicus vandaan komt is van groot belang en die moet vertegenwoordigd worden. Dat kan het beste via een vorm van cliëntelisme, waarbij je de achterban bedient.

In Nederland is het eerder een nadeel wanneer je van buiten de Randstad komt. Het is politiek niet correct om wekelijks een spreekuur te houden in je eigen regio zoals in België. Daar is het essentieel om voldoende steun en stemmen uit de regio te krijgen, tenzij je een politieke zuil vertegenwoordigt. Dan wordt je gekozen als vertegenwoordiger van een zuil.

De zuilen zijn in tegenstelling tot Nederland nog steeds in de maatschappij present, zoals in de ziektekostenverzekeringen en de vakbonden. In België hebben politici bovendien vaak een dubbelmandaat, een lokaal of regionaal mandaat naast een nationaal. Naast Kamerlid kan de vaak kleurrijke Belgische politicus bijvoorbeeld ook burgemeester zijn.

In Nederland bestaat er een veel strengere scheiding tussen wetgevende en uitvoerende macht dan in België, waar al menige regering zoals die van Leterme, een rechtsgang probeerde te beïnvloeden. De macht ligt in Nederland bij de Tweede Kamer en niet bij de regering. Het parlement vormt als het ware een forum, waar een openbaar politiek debat gevoerd wordt en de media een controlerende rol spelen. Wanneer het dualisme niet gehandhaafd wordt, dan ontstaat er geheid een mediarel, zoals vorige week om premier Rutte.

politici

De Nederlandse premier Mark Rutte (VVD), burgemeester van Charleroi Paul Magnette (PS) en de burgemeester van Antwerpen Bart De Wever (N-VA) © Rijksoverheid, Presscentre, Senate

Zuid-Europees tegenover calvinistische dominee

Wanneer er een sterke regionale leider optreedt zoals Waals minister-president Paul Magnette, die zich in het  parlement keerde tegen het CETA-verdrag, dan verstoort dat het Belgische politieke evenwicht. Dat wordt daarom zoveel mogelijk voorkomen in de achterkamertjes. In Nederland gebeurt zoiets niet vaak. Het Nederlandse politieke systeem is vanouds erg stabiel, ondanks het toegenomen aantal politieke partijen.

In België is er minder politieke consensus dan in Nederland en daarom moeten partijen elkaar veel ruimte geven om conflicten te voorkomen. Relaties zijn belangrijk, omwille van het compromis doet de Belgische politicus eerder water bij de wijn en stelt zich flexibel op. Hij is altijd op zijn hoede en wantrouwt zelfs zijn eigen partijleden. De Belgische politieke cultuur is eerder Zuid-Europees en vergelijkbaar met Frankrijk of Italië.

De Nederlandse politicus is eerder een dominee die hecht aan het naleven van regels, maar die weinig binding heeft met het volk. Hij hoort zich volgens de bevolking schuldig te voelen, wanneer hij zich niet aan de regels houdt. Nederlands politieke klasse ziet zich vanouds ook eerder als onafhankelijke regenten dan als volksvertegenwoordigers. Zo was het mogelijk dat de corruptie van de man van de Koningin, Prins Bernhard, niet leidde tot een verontwaardigde volksoproer maar op ambtelijke wijze in de doofpot werd gegooid.

Door het katholieke geloof denkt met in België daar anders over, regels zijn relatief en aanpasbaar aan de actuele, politieke situatie. Deze denkwijze loopt dwars door de partijen heen. Het zijn dan ook nog veel meer dan Nederlandse partijen, ledenpartijen. Mensen verwachten iets terug voor hun partijlidmaatschap, vergelijk het eerder genoemde cliëntelisme.

Sterke staat met zwakke zuilen versus zwakke staat met sterke zuilen

Mensen herkennen zich in België nog vaker in de partijpolitieke standpunten. In Nederland onderscheiden partijen zich nauwelijks nog wat inhoud betreft. De politieke partijen gokken op de zwevende kiezer – meer dan 70% van de kiezers zweefde in 2017 – of op deelbelangen , in België richten ze zich op de traditionele, regionale achterban. Ideologie blijft hier belangrijk. De media bleven hier ook veel langer trouw aan de eigen zuilen.

België en Nederland. Twee landen, twee politieke culturen. Buurlanden en toch zo verschillend. Premier Rutte wordt nogal eens verweten dat hij liegt, in België zou hij een groot diplomaat genoemd worden. Zo komen uit cultuurverschillen grote verschillen in politiek handelen voort.

 

 

Advertenties
Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

PvdA: Europese Arbeidsinspectie mag geen tandeloze tijger zijn

Opinie De Europese Commissie gaat de uitbuiting op de arbeidsmarkt aanpakken. Maar dat kan alleen wanneer haar nieuwe Europese Arbeidsinspectie (ELA) verregaande bevoegdheden krijgt.

Polsih truck drivers on German roads

© The Local

Voor een paar euro per uur is de Poolse vrachtwagenchauffeur Pawel maanden van huis voor zijn buitenlandse opdrachtgever en moet hij zijn potje naast de snelweg koken. Hij is niet de enige arbeidsmigrant die de dupe is van een werkgever die de arbeidsregels aan zijn laars lapt. Dat soort uitbuiting is mogelijk omdat er nog geen goed functionerende Europese arbeidsinspectie bestaat. Toen onlangs Slowaakse chauffeurs beboet werden omdat ze kampeerden op Belgische parkeerplaatsen, gingen ze eenvoudigweg naar Nederland en Duitsland.

De ingewikkelde constructie waarbij de Duitse Post haar dagelijks vervoer naar Oostenrijk laat uitvoeren door een in Oostenrijk gevestigde malafide Tsjechische transportfirma die haar Poolse chauffeurs in strijd met de Duitse regels maar € 3 per uur betaalt,  is helaas geen uitzondering.

Hoewel de groeiende arbeidsmobiliteit in Europa zorgt voor een lagere werkloosheid en een groei van de collectieve welvaart, betekent het in de praktijk helaas ook uitbuiting van werknemers. Vooral in de bouw- en transportsector lappen aannemers en firma’s geregeld regels voor arbeidstijden, minimumloon en sociale premieafdracht aan hun laars.

In haar plannen schrijft de Europese Commissie dat de nieuwe arbeidsinspectie gaat samenwerken met de nationale arbeidsinspecties om misbruik van werknemers over de grenzen heen aan te pakken. Ook gaat ze onderzoeken of hun veiligheid en gezondheid wordt nageleefd en hoe diploma’s beter erkend kunnen worden.

Het is een stap in de goede richting van de Europese Commissie  om de “cowboys” onder de Europese werkgevers aan te pakken. Maar er is over veel zaken niet goed nagedacht.

ELA moet zelfstandig kunnen optreden

De inspectie heeft namelijk geen mogelijkheden om zelfstandig op te treden of sancties op te leggen. Om grensoverschrijdende inspecties te coördineren, is er volgens artikel 9 van de ontwerprichtlijn een verzoek van een lidstaat nodig. Lidstaten kunnen het verzoek om aan een inspectie mee te werken bovendien naast zich neerleggen. Wat betreft het goedkoop uitlenen van werknemers uit het ene land aan werkgevers in het andere land (sociale dumping), kan de inspectie alleen op verzoek van de Commissie een onderzoek van algemene aard uitvoeren en niet voor elk specifiek geval.

Misstanden en sociale fraude melden bij ELA

Misstanden en sociale fraude moeten daarom voortaan rechtstreeks te melden zijn bij de Europese arbeidsinspectie, zodat die meteen kan ingrijpen. Dit laatste wordt gemakkelijker door twee andere recente voorstellen van de Europese Commissie: de invoering van een uniek Europees sociaal verzekeringsnummer en het voorschrift om bij elke baan een bijsluiter te voegen van de rechten van de werknemer. Maar de ELA moet nog verder kunnen gaan. Naming en shaming van frauduleuze bedrijven kan potentiële werknemers en zakenpartners waarschuwen en fraude voorkomen.

De Europese Arbeidsinspectie mag niet een soort serviceloket voor werknemers worden. Ze moet zelf grensoverschrijdend en onafhankelijk misstanden opsporen en boetes uitdelen aan malafide werkgevers. Daarvoor heeft zij een heel stevig mandaat nodig. De ELA moet niet alleen blaffen, ze moet ook kunnen bijten!

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

Volkspartijen doen mee aan doemdenkerij

In een tijd van internationalisering trekt de staat zich terug en de burger moet zich zelf zien te redden. Niet iedereen is daar even goed toe in staat. Ook de partijen die aan de wieg stonden van de verzorgingsstaat schieten tekort.

Henk Jaspers, logistiek medewerker  (53): “Ik vraag me af of mijn kinderen het beter krijgen dan mezelf? Hun toekomst is zo onzeker. Migratie, klimaatverandering, robotisering van de arbeid. Dat baart me zorgen. Waarvoor hebben mijn kinderen zo lang gestudeerd wanneer ze thuis moeten blijven wonen om rond te komen?” “Het is ieder voor zich en God voor ons allen,” vult zijn collega Peter Hendriks (36) aan. “Ik verdien het minimumloon, hoe kan ik daar mijn gezin van onderhouden?” Het is een veel gehoorde klacht. Werkgevers weigeren arbeiders hogere lonen te betalen, omdat ze zeggen dat zij door internationale concurrentie niet anders kunnen.

“Het is ieder voor zich en God voor ons allen”

De burger doet zijn best om het hoofd boven water te houden en kan steeds minder vaak terugvallen op de overheid of maatschappelijke verbanden. In de laatste tien jaar nam de koopkracht van loontrekkers nauwelijks toe. Veel jongeren hebben zonder dat ze dat willen een tijdelijk contract of werken in deeltijd.  Volgens een Europees onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek van een paar jaar geleden werken van de Nederlandse jongeren tot 25 jaar maar liefst 78% in deeltijd, een absoluut Europees record.

Dit beeld geldt ook over de langere termijn. Het deel dat de factor arbeid verdient van het Bruto Nationaal Product, de arbeidsinkomensquote daalde in veertig jaar met 10% punten, het aandeel van de factor kapitaal steeg met 66% (lees verder onder de grafiek).

Arbeidsinkomensquote Nederland

Kapitaal wordt met twintig procent belast, arbeid met veertig. Om faillissementen te voorkomen houden de kapitaalbezitters de lonen laag. Aan zulk doemdenken doen ook de partijen mee. Zo schafte de Nederlandse regering van liberalen en socialisten in 2017 de dividendbelasting af. De dividendbelasting is een belasting op de winstuitkeringen op aandelen.

Wanneer de sociaal-liberalen, sociaal bewogen christenen en hervormingsgezinde socialisten eind negentiende eeuw ook aan doemdenken hadden gedaan, dan waren er toen geen inkoop- en woningcorporaties of vakbonden opgericht die opkwamen voor de gewone burger. Dan was er ook na de oorlog geen welvaartsstaat gekomen waarin gelijke kansen golden zoals studiemogelijkheden en sociale zekerheid voor alle burgers.

“Ik wil het gevoel krijgen dat ik er toe doe”

“Ik wil het gevoel krijgen dat ik er toe doe,” aldus Marina Scheepers schoonmaakster (28). “Ik maak overuren maar doe ik er te lang over dan worden die niet betaald. Dan zeggen ze dat er een minimumloon is, maar dat geldt niet voor mij en mijn collega’s.”

Wanneer partijen stoppen met doemdenken over de terugtredende overheid en loonafbraak dan kunnen ze eens beginnen met luisteren. Burgers willen dat er rekening met hen gehouden wordt en dat politici zich voor hen inzetten. Alleen wanneer politici dat inzien en de bestaansonzekerheid van burgers serieus nemen, hebben ook de volkspartijen die aan de basis stonden van de welvaartsstaat, weer toekomst!

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

Sammy Mahdi: “Geef nooit anderen de schuld als iets niet lukt”

Sammy Mahdi II

“Geef jongeren in de politiek meer kansen”, vindt Sammy Mahdi (29), de al aardig bekende voorzitter van Jong CD&V. Als zoon van een Irakese politieke vluchteling en een Vlaamse moeder is hij perfect geplaatst om bruggen te bouwen.  We kennen hem en zijn hond Pamuk vooral van De Slimste Mens ter Wereld.

Wat moeten we ons voorstellen bij je activiteiten als politiek coach?

Sammy: “Als fulltime voorzitter van Jong CD&V is het een van mijn taken om jongeren in de politiek te helpen met campagne voeren voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. Met moederpartij CD&V  hebben we afgesproken dat overal een jongere een plaats in de top drie op de verkiezingslijst krijgt. De afdelingen nemen dat heel serieus. Dat moeten ze ook, want het voortbestaan van de partij hangt er van af. In Antwerpen staan er nu vier jongeren bij de eerste tien. Dat is een succes.”

Heeft het CD&V niet een wat oubollig imago?

“Juist daarom willen wij als Jong CD&V een luis in de pels zijn met onze standpunten over hoe een ideale samenleving eruit moet zien. CD&V probeert een brede volkspartij te zijn. Dat kan alleen met de jongeren samen. Het CD&V wil jongeren met 16 jaar stemrecht geven, maar dat is niet genoeg. Belangrijk is dat er meer jongeren verkozen worden die de problemen van jongeren begrijpen. Wij raden daarom aan op een jongere laag op de lijst te stemmen, zodat jongeren met voorkeurstemmen worden gekozen. Ik sta zelf op de kieslijst van Vilvoorde en word misschien schepen.”

Mahdi De uitspraak

Sammy Mahdi in debat met N-VA fractievoorzitter in het Europese Parlement Matthias Diependaele in het programma De Afspraak © VRT

Waarom ben je de politiek ingegaan? Om carrière te maken?

“Nee, omdat ik over alles een mening heb. Eigenlijk ben ik meer een doener en al helemaal geen geweldige prater, zoals de meeste politici. Ik mag wel eens provoceren, dat er minder militairen op straat moeten bijvoorbeeld. Dat doe ik om mensen wakker te schudden, maar eigenlijk ben ik juist erg verlegen. Op de lagere school in Watermaal-Bosvoorde was ik een echte streber, ik haalde de beste punten van de klas, maar de kinderen pestten me omdat ik een kleurtje heb. Als reactie ging ik zelf ook pesten om zelf niet meer gepest te worden.”

Hoe kijk je daar nu op terug?

“Daar ben ik niet trots op. Daarom ben ik blij dat ik nu als coach iets goeds voor jongeren kan doen. Ik ben voor hen een soort rolmodel. Sommige van mijn vrienden zien het niet meer zitten. Ik houd hen voor: neem zelf het heft in handen in jouw gemeente en geef nooit anderen de schuld als iets niet lukt. Wanneer je ontevreden bent over de politiek, doe het dan zelf beter.”

Waarom zijn jongeren weinig actief in de politiek?

“Jongeren krijgen veel kansen in onze maatschappij, maar ze hebben het zwaar. Ze zijn bang om te falen en staan continu onder druk. Er wordt te veel van hen verwacht. Het aantal burn-outs was nog nooit zo hoog, de wachtkamers van de psychologen zitten vol. Ik raad jongeren daarom aan politiek actief te worden. Zelf de regie over je leven nemen maakt gelukkig.”

Lukt het om jongeren te overtuigen dat politiek belangrijk is?

“Dat is niet altijd even gemakkelijk. Ik ben tweetalig, ik spreek Frans met mijn vader en Nederlands met mijn moeder, maar het merendeel van mijn vrienden en kennissen in Brussel spreekt Frans. Ze weten niet eens wat Jong CD&V is. Dat is soms frustrerend. Van deur tot deur gaan werkt daar niet, negen op de tien keer doet een Franstalige de deur open. Nu ik sinds kort naar Vilvoorde ben verhuisd, is dat gemakkelijker geworden.”

Heb je een politiek voorbeeld?

Jean-Luc Dehaene, onze oud-premier. Het was een gewone man, een doener net als ik. Hij was tenminste duidelijk. Ik probeer net als hij oplossingen te vinden door te blijven praten met mensen. Omdat ik een katholieke moeder en een moslimvader heb, voel ik me een soort bruggenbouwer. Altijd met elkaar in dialoog blijven is mijn motto.”

Hoe voeren jullie campagne als Jong CD&V?

“We hebben onze eigen folders en posters. We proberen ook via gerichte acties meer zichtbaar te worden. Zo kuisen we deze maand onze wijken op.  We zitten ook op sociale media als Facebook en Twitter, maar sociale media hebben niets meer met de echte wereld te maken. Toch kun je als politicus niet anders dan meedoen. Wat me stoort is dat ik mensen alleen maar zie schelden op Twitter, alle schaamte en fatsoen voorbij.”

Wat is jullie belangrijkste standpunt?

“Wij vinden het goed dat de hoogte van de werkloosheidsuitkeringen afneemt met de tijd. Werken moet lonen. Wij zijn vóór een sterke sociale zekerheid, maar die mag geen hangmat worden. Mensen hebben niet alleen rechten, ze hebben ook plichten. Daarnaast moeten we ook niet onbeperkt bevoegdheden van de federale overheid willen overhevelen naar de Vlaamse overheid. Wij zijn daar veel duidelijker over dan het CD &V.”

 

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

Waarom stemmen op een vrouw zin heeft

Sinds 1948 mogen vrouwen in België stemmen. We zijn nu 70 jaar later en slechts 36 procent van de gemeenteraadsleden en één op de zes burgemeesters is vrouw. Hoe kan dat veranderen en waarom is dat belangrijk?

14 oktober 2018 zijn er lokale verkiezingen in België. Vrouwen kunnen vaker verkozen worden wanneer ze vaker hoger op de kieslijst komen te staan. Ook kun je op vrouwen onderaan de lijst stemmen. Zij kunnen dan per voorkeurstem gekozen worden. Er staan net zoveel vrouwen als mannen op de kandidatenlijst, dat is verplicht. Dus keuze is er genoeg.

Belgische suffragettes

Belgische suffragettes streden tot 1948 voor het Algemeen Vrouwenkiesrecht © huisvandeMens

Een aantal redenen waarom het belangrijk is om eens vaker op een vrouw te stemmen

  • Het is goed voor de kwaliteit van de democratie, want er is meer diversiteit
  • Vrouwen voelen zich dan beter vertegenwoordigd en gaan vaker stemmen of worden politiek actief
  • Vrouwelijke raadsleden zijn belangrijke voorbeelden voor andere vrouwen
  • Zelden staat een vrouw op kop, daarom heeft zij veel voorkeurstemmen nodig
  • Vrouwen zijn efficiënte bestuurders en zijn to the point
  • Vrouwen vergaderen gemiddeld korter, dat is voor iedereen goed
  • Vrouwen houden niet van achterkamertjespolitiek, ze maken de politiek daarmee transparanter
  • Vrouwen zijn graag inhoudelijk bezig, dat is ook goed voor de kwaliteit
  • Vrouwen lezen alle dossiers (en denken nog dat ze er niets van af weten..)
  • Vrouwen bereiken veel (maar schreeuwen dit niet van de daken)

Wist je dat er bv. geen Brexit zou komen wanneer er meer vrouwen gestemd zouden hebben? Dat er minder vrouwen gekozen worden en dat er minder vrouwen gaan stemmen, heeft dus grote gevolgen voor ons allemaal. Wil je meer vrouwen in de gemeenteraden, dan kun je 18 oktober je stem uitbrengen op een vrouw.

Klik hier voor een tijdlijn over de invoering van het vrouwenkiesrecht in verschillende landen, waaronder België.

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

Zal ik even meedenken? Ruud Lubbers i.m.

De langstzittende Nederlandse minister-president Ruud Lubbers is woensdag overleden. De pragmatische Lubbers leidde Nederland in drie kabinetten door de crisis van de jaren tachtig (1982-1994).

ANP

Voormalig premier van Nederland Ruud Lubbers © ANP

“Zal ik even meedenken?” Dit was de jongste premier ooit ten voeten uit. Zijn meedenken was onnavolgbaar, het leverde vele oplossingen. De laatste tijd was het stil rond Ruud Lubbers, hij leed aan depressies. Wie was deze ongrijpbare man die zo`n belangrijk stempel op de jaren tachtig van Nederland drukte?

Als politicus was Lubbers een dossiertijger. Hij ging nooit onvoorbereid een debat of onderhandeling in. Als pragmatische aanvoerder van het Kabinet leidde hij Nederland door de economische crisis. Hij zette het mes in de uitkeringen en bracht de overheidsfinanciën op orde. Lubbers maakte bovendien een einde aan de polarisatie tussen links en rechts. Hij bracht werkgevers en werknemers immers samen om mee te werken aan zijn ‘no nonsense’ beleid.

De internationaal geprezen ‘peetvader van het poldermodel’ voelde de tijdsgeest goed aan. Protestgroepen mochten in de Nederlandse politieke cultuur niet worden buitengesloten. Er moest een einde komen aan de macht van de regenten, vond hij. Hij vond dat politici geen ambtenaren maar vertegenwoordigers van bevolkingsgroepen moesten zijn.

Ruud Lubbers: ‘doortunnelen’, ‘vermilderen’, ‘een positieve grondhouding’

Lubbers deed het heel goed bij verkiezingen mede dankzij zijn kleurrijke, virtuoze, intuïtieve manier van spreken. Hij verrijkte de Nederlandse taal met een unieke woordenschat – ‘het Lubberiaans’ – met woorden als ‘doortunnelen’, ‘vermilderen’, ‘een positieve grondhouding’. Het achterste van zijn lenige tong kreeg je echter nooit te zien.

In termen van warmte en genegenheid spreken maar weinigen over hem.“Niemand houdt echt van Ruud Lubbers”, schreef de Volkskrant destijds. ”Hij was in de ogen van vriend en vijand een politieke grootmeester, maar weinigen was het vergund een blik in zijn hart te werpen”, aldus de journalist Marcel Metze in zijn boek ‘De stranding’. Volgens oud-klasgenoot van de middelbare school Jean Penders en voormalig voorzitter van de CDA-fractie in het Europees Parlement, ging achter het doortastende optreden van Lubbers een weifelende man schuil.

HBush en Lubbers

De Amerikaanse president George H. Bush en Ruud Lubbers in bespreking bij het Catshuis in 1989 © Anefo

Lubbers bleef namelijk zijn leven lang gelovig en hechtte waarde aan wat men in kerkelijke kring vond. De oud-premier was thuis en op school bij de paters Jezuïeten met een flinke dosis plichtsbesef opgevoed. Een katholiek moest verantwoordelijkheid dragen voor de maatschappij. Het land besturen was dan ook niet zomaar een job voor de politicus die zich meer wetenschapper voelde dan bestuurder, het was zijn roeping: “Het geloof is mijn troost” verklaarde Lubbers wel eens.

“Het geloof is mijn troost”

“Maar het beleid van Lubbers was niet altijd zo sociaal”, aldus oud-premier Kok (PvdA) in het programma Nieuwsuur.

Premier Mark Rutte (VVD) reageert op het overlijden van Ruud Lubbers © RTL

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen

Het einde van het socialisme in Europa?

Opinie In Italië stortte vorige week na verkiezingen de centrum-linkse regering in. Ook in Nederland, Duitsland en Frankrijk leden de socialistische regeringspartijen het afgelopen jaar zware nederlagen. Betekent dit het einde van het socialisme in Europa?

Op het eerste gezicht lijken in al de genoemde landen de socialistische partijen groot electoraal verlies te hebben geleden door mee te regeren. In Italië zat de socialistische partij vanaf 2014 in de regering waarvan zij de premier leverde. Bij de recente verkiezingen werd zij ondanks haar verdiensten voor het land, overvleugeld door de Vijfsterrenbeweging. Ze bereikte nog maar 19,5% van de stemmen tegen 29,5% in 2014.

Ook de Duitse SPD werd vorig jaar zwaar afgestraft bij de Bondsdagverkiezingen en een aantal deelstaatverkiezingen. Op federaal niveau bracht de zogenaamde Große Koalition, waaraan de SPD met de christendemocratische CDU en CSU deelnam, veel economische voorspoed. Desondanks behaalde de partij van Martin Schulz het slechtste resultaat sinds 1949 (lees verder onder de grafiek).

Duitsland verkiezingsuitslagen

Duitse verkiezingsuitslagen van 2017 © Bundeswahlleiter

In Nederland behaalde de socialistische partij PvdA bij de laatste verkiezingen eveneens het slechtste resultaat sinds haar oprichting in 1946, hoewel ze had deelgenomen aan een regering die Nederland tot het economisch best presterende jongetje van de Europese klas maakte. Ze hield nog maar 9 van haar 38 zetels uit 2012 over. In Frankrijk werd bij de recente verkiezingen de socialistische president Hollande van de PS aan de kant geschoven.

Mochten er vandaag federale verkiezingen in Vlaanderen zijn, dan zouden de Vlaamse socialisten achteruitboeren. En dat ondanks hun deelname aan de verdienstelijke regering onder de leider van de Waalse socialistische partij SP, Di Rupo, tot 2014.  De PS zou na verlies van drie zetels in 2014, nu fors verlies lijden in Brussel en in Wallonië. Bij nadere beschouwing lijkt er echter veel meer aan de hand dan afstraffingen voor het dragen van regeringsverantwoordelijkheid.

Tsipras

De Griekse premier Tsipras (Syriza) op een bijeenkomst van de socialistische leiders van Europa in Parijs in 2016 © Tovima.gr

Het wetenschappelijk bureau van de PvdA, de Wiardi Beckman Stichting, deed onlangs onderzoek naar de bovengenoemde socialistische verkiezingsnederlagen met het opmerkelijke resultaat dat die dieper liggende oorzaken hebben. Zeker, er waren ook specifieke oorzaken van de verkiezingsdebacles die met het dragen van regeringsverantwoordelijkheid te maken hadden, zoals bij de SPD in Duitsland en de PvdA in Nederland. De socialistische president François Hollande presteerde volgens de kiezers benedenmaats en in Italië ontbrak een duidelijk en onderscheidend verhaal. 

Waar komt de neergang van het socialisme vandaan als het niet aan het dragen van regeringsverantwoordelijkheid ligt? Die komt op de eerste plaats omdat de traditionele achterban van de socialistische partijen, de arbeidersklasse, verdwijnt. Ten tweede merken velen niet in hun beurs dat het goed gaat met de economie. De verdeling van de welvaartsgroei wordt steeds schever. De staat trekt zich terug en het individu  moet zich zelf zien te redden. De moderne kiezer vindt dat de socialistische partijen op deze negatieve verschijnselen geen antwoord hebben (lees verder onder de kaart).

populist-and-patriotic-parties-in-europe-2016

De groei van nationalistisch-populistische partijen in Europa in 2016 © ConnorPost

Brede populistische bewegingen als de Vijfsterrenbeweging in Italië  en de AfD in Duitsland weten in tegenstelling tot de socialisten de kiezer wel te bereiken in hun verzet tegen deze ontwikkelingen. Zij schudden het politieke landschap op, vooral ten koste van de socialistische partijen.

Het groeiend aantal populistische proteststemmers vindt dat socialistische partijen te zeer tot het establishment behoren. Ze zijn naar hun  smaak te veel naar het politieke midden opgeschoven en bestuurderspartijen geworden. Kortom de ontevreden burger herkent zich niet meer in de socialistische partijen.

Volgens het eerder genoemde onderzoek van de Wiardi Beckman Stichting kan de trend van de electorale neergang alleen worden omgebogen als de socialistische partijen de hand in eigen boezem steken. Ze moeten de kiezer weer overtuigen met een ideologisch goed onderbouwd verhaal. De tijd hiervoor dringt, de ondergang van het socialisme in Europa dreigt nu ze zo klein geworden zijn dat het erg moeilijk wordt om terug te komen.

 

 

Geplaatst in Politiek verandert de wereld | Een reactie plaatsen