PvdA: Poldermodel aanpassen voor hogere lonen en meer gelijkheid

Opinie De Europese Commissie vindt dat de Duitse en Nederlandse lonen sterker moeten stijgen. “De Europese Muntunie moet meer in evenwicht gebracht worden,” luidt de officiële reactie. Het Nederlandse poldermodel moet daarom worden aangepast.

De pers en de regering oordeelden niet gunstig over het rapport van de Europese Commissie. De AIV, de Adviesraad van de Nederlandse regering op het gebied van internationale vraagstukken,  steunt het plan wel en meent dat Duitsland en Nederland een uitruil moeten maken:

‘Ter ondersteuning van economische hervormingen in de zuidelijke eurolanden dient Nederland, samen met Duitsland, een actieve en stimulerende rol te spelen in het  aanjagen van de binnenlandse vraag door te sturen op loonontwikkeling. Die mag niet langer achterblijven bij de stijging van de arbeidsproductiviteit.’

Dit sluit perfect aan bij onze plannen ter vernieuwing van het Nederlandse poldermodel.  Maar waar staat dat poldermodel eigenlijk voor?

Het Nederlandse poldermodel werd eind vorige eeuw internationaal geroemd als een voorbeeld van hoe overleg en samenwerken een moderne welzijnsstaat goed kon laten functioneren. Vaak wordt verwezen naar het Akkoord van Wassenaar uit 1982 dat jaren van loonmatiging inluidde.

De sociaaleconomische partners, dat zijn de werkgevers en de werknemers ‘polderen’ onderling en samen met de overheid, totdat ze het eens zijn over arbeidsvoorwaarden of loonmaatregelen. Een klein land als Nederland kan zich daardoor internationaal goed aanpassen (lees verder onder de grafiek).

cao loon

Ontwikkeling cao-lonen per maand (%)

Grote inkomensongelijkheid

Het Nederlandse poldermodel zorgde voor een spectaculaire toename van de werkgelegenheid. Consensus over loonmatiging in ruil voor belastingverlaging en behoud van werkgelegenheid was het wondermiddel.

Nederland heeft daardoor een van de meest flexibele arbeidsmarkten van Noordwest-Europa. De flexibiliteit nam zo sterk toe, dat de sociale partners in hun Sociaal Akkoord van 2013 stelden dat de flexibiliteit doorgeschoten was.

Het poldermodel leidt vooral aan de onderkant van het loongebouw tot lage lonen, tot overmatige flexibiliteit en onzekerheid op de arbeidsmarkt en tot grotere inkomensongelijkheid. Het is vooral verworden tot een middel om de Zuid-Europese landen buiten concurrentie te brengen. Het leidde ook tot stagnatie van de binnenlandse vraag, waardoor de Nederlandse werknemer feitelijk goedkoop voor het buitenland werkt in plaats van voor zichzelf.

vakkenvuller
Vakken vullen in de supermarkt is in Nederland de populairste flexibele bijbaan voor jongeren © ANP

Alleen verdienen betekent armoede

De hogere lonen werden echter minder gematigd. Tegelijkertijd groeiden de inkomens van tweeverdieners gemiddeld sterker dan de inkomens van eenverdieners. De gemiddelde inkomensstijging zorgde ervoor dat de armoede in absolute zin daalde tussen 1994 en 2007. Sinds 2007 stijgt de armoede weer, vanwege een algemeen koopkrachtverlies en groeiende ongelijkheid aan de onderkant van de inkomensverdeling. Waar tweeverdieners de norm bepalen leidt dit tot grotere ongelijkheid onder werkenden.

Oplossing: corporatisme

Volgens de PvdA moet het poldermodel vernieuwd worden. Er dienen elementen van het corporatisme aan toe worden toegevoegd. De verantwoordelijkheid voor het tegengaan van overmatige arbeidsflexibiliteit en van ongelijkheid moet bij gemeenschappelijke organen van werknemers en werkgevers komen te liggen.

Een krachtige overheid moet daarnaast in wetgeving bepalen wanneer flexibele contracten wel en niet gepast zijn, wat minimumtarieven voor zzp’ers zijn, welke vormen van arbeidsrelaties wel en niet acceptabel zijn et cetera.

 

Dat de Nederlandse regering in het Regeerakkoord duidelijk heeft aangegeven dat zij niets ziet in de plannen van de Europese Commissie om de Monetaire Unie te verdiepen toont aan hoe hardnekkig het poldermodel van loonmatiging en concurrentieverbetering in Nederland nog steeds is. En dat terwijl het volgens de eigen AIV helemaal uit de tijd is.  Maar een aanpassing van het poldermodel is de enige manier om het inkomen eerlijker te verdelen en de Muntunie te versterken.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Politiek verandert de wereld. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s