België en Nederland. Twee landen, twee politieke culturen.

België en Nederland, dezelfde taal,  grotendeels gedeelde geschiedenis. Je vermoedt het niet meteen, dat twee democratische buurlanden die samen ooit een koninkrijk vormden, zo verschillen in politieke cultuur.

BewerkenWillem in koningsmantel balanced

Er ontstond vorige week grote politieke ophef toen de Nederlandse premier Rutte loog over het afschaffen van de dividendbelasting. De complete oppositie sprak een motie van wantrouwen uit jegens de regering. Het Kabinet kon slechts met één stem meerderheid overeind blijven.

De Tweede Kamer beschuldigde de premier van achterkamertjespolitiek. De regering ontkende dat er over de dividendbelasting tijdens coalitiebesprekingen was onderhandeld met grote ondernemingen. Dat zorgde voor veel ophef. Politiek kan alleen door het volk gelegitimeerd worden wanneer de premier openheid van zaken geeft, was het commentaar.

In België zou men over dit incident de schouders ophalen. Politiek wordt in België vaak net als premier Rutte deed, buiten de openbaarheid bedreven. Daar wordt gewerkt aan een politiek compromis en dat lukt volgens onze zuiderburen veel beter zonder pers en oppositie erbij. Regels zijn er bovendien om te veranderen en aan te passen, vinden ze.

Ministers dienen er niet in de eerste plaats het algemeen belang, maar vooral het partijbelang. Een publiek debat waarbij alle informatie voor iedereen openbaar is, wordt liever gemeden. Politici moeten zich houden aan een strenge partijdiscipline, die premier en vicepremiers bewaken.

Gecentraliseerde eenheidsstaat versus federale staat

Deze politieke manier van handelen in België is mogelijk, omdat het geen gecentraliseerde eenheidsstaat is als Nederland. De regio waar je als politicus vandaan komt is van groot belang en die moet vertegenwoordigd worden. Dat kan het beste via een vorm van cliëntelisme, waarbij je de achterban bedient.

In Nederland is het eerder een nadeel wanneer je van buiten de Randstad komt. Het is politiek niet correct om wekelijks een spreekuur te houden in je eigen regio zoals in België. Daar is het essentieel om voldoende steun en stemmen uit de regio te krijgen, tenzij je een politieke zuil vertegenwoordigt. Dan wordt je gekozen als vertegenwoordiger van een zuil.

De zuilen zijn in tegenstelling tot Nederland nog steeds in de maatschappij present, zoals in de ziektekostenverzekeringen en de vakbonden. In België hebben politici bovendien vaak een dubbelmandaat, een lokaal of regionaal mandaat naast een nationaal. Naast Kamerlid kan de vaak kleurrijke Belgische politicus bijvoorbeeld ook burgemeester zijn.

In Nederland bestaat er een veel strengere scheiding tussen wetgevende en uitvoerende macht dan in België, waar al menige regering zoals die van Leterme, een rechtsgang probeerde te beïnvloeden. De macht ligt in Nederland bij de Tweede Kamer en niet bij de regering. Het parlement vormt als het ware een forum, waar een openbaar politiek debat gevoerd wordt en de media een controlerende rol spelen. Wanneer het dualisme niet gehandhaafd wordt, dan ontstaat er geheid een mediarel, zoals vorige week om premier Rutte.

politici

De Nederlandse premier Mark Rutte (VVD), burgemeester van Charleroi Paul Magnette (PS) en de burgemeester van Antwerpen Bart De Wever (N-VA) © Rijksoverheid, Presscentre, Senate

Zuid-Europees tegenover calvinistische dominee

Wanneer er een sterke regionale leider optreedt zoals Waals minister-president Paul Magnette, die zich in het  parlement keerde tegen het CETA-verdrag, dan verstoort dat het Belgische politieke evenwicht. Dat wordt daarom zoveel mogelijk voorkomen in de achterkamertjes. In Nederland gebeurt zoiets niet vaak. Het Nederlandse politieke systeem is vanouds erg stabiel, ondanks het toegenomen aantal politieke partijen.

In België is er minder politieke consensus dan in Nederland en daarom moeten partijen elkaar veel ruimte geven om conflicten te voorkomen. Relaties zijn belangrijk, omwille van het compromis doet de Belgische politicus eerder water bij de wijn en stelt zich flexibel op. Hij is altijd op zijn hoede en wantrouwt zelfs zijn eigen partijleden. De Belgische politieke cultuur is eerder Zuid-Europees en vergelijkbaar met Frankrijk of Italië.

De Nederlandse politicus is eerder een dominee die hecht aan het naleven van regels, maar die weinig binding heeft met het volk. Hij hoort zich volgens de bevolking schuldig te voelen, wanneer hij zich niet aan de regels houdt. Nederlands politieke klasse ziet zich vanouds ook eerder als onafhankelijke regenten dan als volksvertegenwoordigers. Zo was het mogelijk dat de corruptie van de man van de Koningin, Prins Bernhard, niet leidde tot een verontwaardigde volksoproer maar op ambtelijke wijze in de doofpot werd gegooid.

Door het katholieke geloof denkt met in België daar anders over, regels zijn relatief en aanpasbaar aan de actuele, politieke situatie. Deze denkwijze loopt dwars door de partijen heen. Het zijn dan ook nog veel meer dan Nederlandse partijen, ledenpartijen. Mensen verwachten iets terug voor hun partijlidmaatschap, vergelijk het eerder genoemde cliëntelisme.

Sterke staat met zwakke zuilen versus zwakke staat met sterke zuilen

Mensen herkennen zich in België nog vaker in de partijpolitieke standpunten. In Nederland onderscheiden partijen zich nauwelijks nog wat inhoud betreft. De politieke partijen gokken op de zwevende kiezer – meer dan 70% van de kiezers zweefde in 2017 – of op deelbelangen , in België richten ze zich op de traditionele, regionale achterban. Ideologie blijft hier belangrijk. De media bleven hier ook veel langer trouw aan de eigen zuilen.

België en Nederland. Twee landen, twee politieke culturen. Buurlanden en toch zo verschillend. Premier Rutte wordt nogal eens verweten dat hij liegt, in België zou hij een groot diplomaat genoemd worden. Zo komen uit cultuurverschillen grote verschillen in politiek handelen voort.

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Politiek verandert de wereld. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s