Partijen drijven kiezer naar de flank

Steeds meer mensen stemmen op uiterst linkse of rechtse partijen. Dit gaat ten koste van traditionele volkspartijen als VVD, PvdA en CDA, die het aantal zetels sterk zien teruglopen. Dat ligt niet aan de kiezer.

Screenshot-2018-5-5 Verkiezingsuitslagen

© RTL Totale verdeling stemmen tijdens de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 2018

“Ik voel me soms een vreemde in eigen land,” zegt slager Hein Giesberts uit Franeker (59).  “Voor al die asielzoekers zijn er woningen, maar mijn dochter staat al jaren op een wachtlijst. Ik stem de laatste jaren PVV. Wilders komt op voor de gewone man.”

Duidelijke taal, kiezers herkennen zich niet meer in politici van traditionele volkspartijen en stemmen liever op een atypische kandidaat als Wilders of op iemand uit eigen stad of dorp. Zij zijn bang voor de toekomst en willen zekerheid.

Politicoloog Tom van der Meer: “Niet de kiezer is gek! De partijen moeten veranderen.” Nee, de kiezer is zeker niet gek, hij is juist mondiger geworden en loopt niet langer braaf achter een partij aan. Zoals tijdens de verzuiling, toen het land nog verdeeld was in drie blokken: de socialisten, de liberalen en de christendemocraten. De kiezer zweeft van partij naar partij en die partijen zitten niet in het midden van het politieke spectrum. Wat is er dan aan de hand?

De ruk naar extreem en deelbelang

Nog altijd gaat 80 procent van de Nederlanders stemmen. Dus vinden burgers politiek kennelijk toch de moeite waard. Partijen representeren echter minder vaak bepaalde bevolkingsgroepen. Ze zijn vooral signaalopvangers van wat er in de media en de samenleving leeft.

Bekende personen van buiten de politiek en vooral zij die het mediaspel kunnen spelen zoals journalisten staan daarom steeds vaker op de kieslijst. Dat verzwakt het gevoel dat een partij belangrijk is en zin heeft. Of dat een mogelijke reden is? Eén ding is duidelijk. Er vindt een massale uittocht plaats van kiezers (lees verder onder de grafiek).

VersplinteringEDIT.png

© DATAGRAVER Verdeling leden en zetels politieke partijen in de Tweede Kamer, “Grote Drie” (CDA, VVD, PvdA) versus de rest 1978-2017

Meer aandacht voor het politieke spel

Iets anders is, dat politici zich minder profileren als lid van hun partij. Met populistische opvattingen en persoonlijke activiteiten komen zij eerder in de media en wie in de media komt, juist ja, die trekt stemmen. De persoon van de politicus is dus erg belangrijk geworden.

Als politicus bij partijen op de flanken kun je duidelijker zijn in je uitspraken, dan in het midden waar coalities gesmeed moeten worden na afloop van verkiezingen. Wanneer de middenpartijen regeringsverantwoordelijkheid dragen moeten ze water bij de wijn doen (lees verder onder de grafiek).

Meer partijenEDIT.png

© DATAGRAVER Hoogste aantal fracties gelijktijdig in de Tweede Kamer in een kalenderjaar (1956-2016, 2017*)

Versnippering politieke speelveld

Iedereen kan in Nederland een politieke partij oprichten en meedoen aan verkiezingen. Er ontstaat daardoor een wildgroei aan partijen ter linker- en rechterzijde van het centrum. Het politieke landschap raakt daardoor sterk versnipperd. De kiezer klaagt vervolgens dat het land stuurloos is tijdens lange coalitie-onderhandelingen die daar het gevolg van zijn want besturen wordt lastiger. Er zijn minder snel meerderheden te vinden die samen willen werken.

Partijen zouden daar iets tegen kunnen doen door regeerakkoorden niet volledig dicht te timmeren, zodat de Kamer buitenspel komt te staan. Iedereen herinnert zich nog dat PvdA-onderhandelaar Diederik Samsom bij de regeringsvorming in 2012 in no time PvdA stokpaardjes weggaf aan de regering met de VVD en de Kamer vervolgens niets meer te zeggen had.

Reisreporter Jelle Brandt Corstius uit in 2012 tijdens het praatprogramma Knevel en    van den Brink (EO) kritiek Diederik Samson (PvdA) omdat deze steun verleende aan de bezuinigingsplannen van hun coalitiepartner VVD © EO

Partijen voorzien bovendien praktisch het gehele openbaar bestuur van bestuurders door te putten uit hun actieve ledenbestand en dat terwijl er steeds minder burgers lid worden van een politieke partij. Daar zit iets scheef.

Europese Verkiezingen

In de campagne voor de Europese verkiezingen van volgend jaar zullen de traditionele volkspartijen alleen meer mensen naar de stembus trekken, wanneer ze geloofwaardig kunnen maken dat zij als volkspartij de kiezer iets te bieden hebben bieden. En dan komen ze er niet alleen door zichzelf te profileren met  kandidaten die veel in de media zijn, maar dan moeten zij duidelijk maken dat zij als volkspartij inhoudelijk het verschil maken.

“Ik wil weer het gevoel krijgen dat de politiek zich mijn lot aantrekt” hoor je vaak zeggen. Burgers vragen niet voor niets om zekerheid en perspectief. De kiezer denkt terecht aan de toekomst, want hij is niet gek!

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Politiek verandert de wereld. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s