Het einde van het socialisme in Europa?

Opinie In Italië stortte vorige week na verkiezingen de centrum-linkse regering in. Ook in Nederland, Duitsland en Frankrijk leden de socialistische regeringspartijen het afgelopen jaar zware nederlagen. Betekent dit het einde van het socialisme in Europa?

Op het eerste gezicht lijken in al de genoemde landen de socialistische partijen groot electoraal verlies te hebben geleden door mee te regeren. In Italië zat de socialistische partij vanaf 2014 in de regering waarvan zij de premier leverde. Bij de recente verkiezingen werd zij ondanks haar verdiensten voor het land, overvleugeld door de Vijfsterrenbeweging. Ze bereikte nog maar 19,5% van de stemmen tegen 29,5% in 2014.

Ook de Duitse SPD werd vorig jaar zwaar afgestraft bij de Bondsdagverkiezingen en een aantal deelstaatverkiezingen. Op federaal niveau bracht de zogenaamde Große Koalition, waaraan de SPD met de christendemocratische CDU en CSU deelnam, veel economische voorspoed. Desondanks behaalde de partij van Martin Schulz het slechtste resultaat sinds 1949 (lees verder onder de grafiek).

Duitsland verkiezingsuitslagen

Duitse verkiezingsuitslagen van 2017 © Bundeswahlleiter

In Nederland behaalde de socialistische partij PvdA bij de laatste verkiezingen eveneens het slechtste resultaat sinds haar oprichting in 1946, hoewel ze had deelgenomen aan een regering die Nederland tot het economisch best presterende jongetje van de Europese klas maakte. Ze hield nog maar 9 van haar 38 zetels uit 2012 over. In Frankrijk werd bij de recente verkiezingen de socialistische president Hollande van de PS aan de kant geschoven.

Mochten er vandaag federale verkiezingen in Vlaanderen zijn, dan zouden de Vlaamse socialisten achteruitboeren. En dat ondanks hun deelname aan de verdienstelijke regering onder de leider van de Waalse socialistische partij SP, Di Rupo, tot 2014.  De PS zou na verlies van drie zetels in 2014, nu fors verlies lijden in Brussel en in Wallonië. Bij nadere beschouwing lijkt er echter veel meer aan de hand dan afstraffingen voor het dragen van regeringsverantwoordelijkheid.

Tsipras

De Griekse premier Tsipras (Syriza) op een bijeenkomst van de socialistische leiders van Europa in Parijs in 2016 © Tovima.gr

Het wetenschappelijk bureau van de PvdA, de Wiardi Beckman Stichting, deed onlangs onderzoek naar de bovengenoemde socialistische verkiezingsnederlagen met het opmerkelijke resultaat dat die dieper liggende oorzaken hebben. Zeker, er waren ook specifieke oorzaken van de verkiezingsdebacles die met het dragen van regeringsverantwoordelijkheid te maken hadden, zoals bij de SPD in Duitsland en de PvdA in Nederland. De socialistische president François Hollande presteerde volgens de kiezers benedenmaats en in Italië ontbrak een duidelijk en onderscheidend verhaal. 

Waar komt de neergang van het socialisme vandaan als het niet aan het dragen van regeringsverantwoordelijkheid ligt? Die komt op de eerste plaats omdat de traditionele achterban van de socialistische partijen, de arbeidersklasse, verdwijnt. Ten tweede merken velen niet in hun beurs dat het goed gaat met de economie. De verdeling van de welvaartsgroei wordt steeds schever. De staat trekt zich terug en het individu  moet zich zelf zien te redden. De moderne kiezer vindt dat de socialistische partijen op deze negatieve verschijnselen geen antwoord hebben (lees verder onder de kaart).

populist-and-patriotic-parties-in-europe-2016

De groei van nationalistisch-populistische partijen in Europa in 2016 © ConnorPost

Brede populistische bewegingen als de Vijfsterrenbeweging in Italië  en de AfD in Duitsland weten in tegenstelling tot de socialisten de kiezer wel te bereiken in hun verzet tegen deze ontwikkelingen. Zij schudden het politieke landschap op, vooral ten koste van de socialistische partijen.

Het groeiend aantal populistische proteststemmers vindt dat socialistische partijen te zeer tot het establishment behoren. Ze zijn naar hun  smaak te veel naar het politieke midden opgeschoven en bestuurderspartijen geworden. Kortom de ontevreden burger herkent zich niet meer in de socialistische partijen.

Volgens het eerder genoemde onderzoek van de Wiardi Beckman Stichting kan de trend van de electorale neergang alleen worden omgebogen als de socialistische partijen de hand in eigen boezem steken. Ze moeten de kiezer weer overtuigen met een ideologisch goed onderbouwd verhaal. De tijd hiervoor dringt, de ondergang van het socialisme in Europa dreigt nu ze zo klein geworden zijn dat het erg moeilijk wordt om terug te komen.

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Politiek verandert de wereld. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s